In Chapters 1-19 of Book IV, Caesar took action against the Germans who had crossed over the Rhine river and were settling in parts of Gaul. To discourage this migration, the Romans built a bridge over the river in just ten days; occupied and ruined the lands of the Sugambri tribe; returned back over the Rhine; and destroyed the bridge behind them. Caesar then began in late July, 55 B.C., to prepare an expedition to cross the English Channel and investigate the island and peoples of Britain. His account is the first recorded history of Britain.
Exiguâ parte aestâtis reliquâ, Caesar, etsî in hîs locîs (quod omnis Gallia ad septentriônês vergit) mâtûrae sunt hiemês, tamen in Britanniam proficîscî contendit, quod omnibus ferê Gallicîs bellîs hostibus nostrîs inde sumministrâta auxilia intellegêbat; et, sî tempus annî ad bellum gerendum, dêficeret, tamen magnô sibi ûsuî fore arbitrâbâtur, sî modo însulam adîsset, genus hominum perspexisset, loca, portûs, aditûs cognôvisset; quae omnia ferê Gallîs erant incognita. Neque enim temerê, praeter mercâtôrês, illô adit quisquam, neque eîs ipsîs quicquam praeter ôram maritimam atque eâs regiônês, quae sunt contrâ Galliâs, nôtum est. Itaque vocâtîs ad sê undique mercâtôribus, neque quanta esset însulae magnitûdo, neque quae aut quantae nâtiônês incolerent, neque quem ûsum bellî habêrent aut quibus înstitûtîs ûterentur, neque quî essent ad maiôrum nâvium multitûdinem idôneî portûs, reperîre poterat.
Hîs cônstitûtîs rêbus,
nactus idôneam ad nâvigandum
tempestâtem, tertiâ ferê
nâvîs solvit, equitêsque in
ulteriôrem portum prôgrêdî et nâvîs cônscendere et sê sequî iussit. ...ipse hôrâ diêî circiter
quârtâ cum prîmîs nâvibus Britanniam attigit atque ibi in omnibus
collibus expositâs hostium copiâs armâtâs cônspexit. ... Hunc ad êgrediendum nêquâquam idôneum locum arbitrâtus, dum reliquae nâvês eô convenîrent ...in ancorîs exspectâvit.
...signô datô et
sublâtîs ancorîs
,... apertô ac plânô lîtore nâvês cônstituit.
At barbarî, cônsiliô Românôrum cognitô, ... reliquîs côpiîs subsecûtî nostrôs nâvibus êgredî prohibêbant. Erat ob hâs causâs summa difficultâs, quod nâvês propter magnitûdinem nisi in altô cônstituî nôn poterant; militibus autem, ignôtîs locîs, ... magnô et gravî onere armôrum oppressîs simul et de nâvibus dêsiliendum et in fluctibus cônsistendum et cum hostibus erat pugnandum; cum illî aut ex ârido aut paulum in aquam prôgressî, omnibus membrîs expedîtîs, nôtissimîs locîs, audâcter têla conicerent et equôs însuêfactôs incitârent. Quibus rêbus nostrî perterritî, atque huius omnînô generis pugnae imperîtî, non eâdem alacritâte ac studiô quô in pedestribus ûtî proeliîs cônsuêrant, ûtêbantur.
Quo ubi Caesar animadvertit, nâvês longâs, quârum speciês erat barbarîs inûsitâtior, paulum removêrî ab onerâriîs nâvibus et êmis incitârî et ad latus apertum hostium cônstituî, atque fundîs, sagittîs, tormentîs hostês prôpellî ac summovêrî iussit; quae rê magnô ûsuî nostrîs fuit. Nam et nâvium figûrâ et rêmôrum môtû et inûsitâtô genere tormentôrum permôtî barbarî cônstitêrunt ac paulum modo pedem retttulêrunt.
Atque nostrîs mîlitibus cunctantibus, maximê propter altitûdinem maris, qui decimae legiônis aquilam ferêbat, obtestâtus deôs, ut ea rês legioônî fêlîciter êvenîret, "Dêsilîte ... nisi vultis aquilam hostibus prodere; ego certê meum reî pûblicae, atque imperâtôrî officium praestiterô." Hoc cum vôce magnâ dixisset, sê ex nâve prôiêcit atque in hostês aquilam ferre coepit. Tum nostri cohortâtî inter sê, nê tantum dêdecus admitterêtur, ûniversî ex nâve dêsiluêrunt. Hôs item ex proximîs nâvibus cum cônspecissent, subsecûtî hostibus appropinquârunt.
Hîs rêbus pâcê cônfirmâtâ, diê quârtô postquam est in Britanniam ventum, nâvês XVIII quae equitês sustulerant, ex superiôre portû lênî ventô solvêrunt. Quae cum appropinquârent Britanniae et ex castrîs vidêrentur, tanta tempestâs subitô coorta est, ut nulla eârum cursum tenêre posset, sed aliae eôdem, unde erant profectae, referentur, aliae ad înferiôrum partem însulae, quae est propius sôlis occâsum magnô cum perîculô dêicerentur; quae tamen, ancorîs iactîs, cum fluctibus complêrentur, necessâriô adversâ nocte in altum prôvectae continentem petiêrunt.
Eâdem nocte accidit ut esset lûna plêna, quî diês maritimôs aestûs maximôs in Oceanô efficere cônsuêvit, nostrîsque id erat incognitum...
Neque enim nâvês erant aliae, quibus reportârî possent, et omnia deerant, quae ad reficiendâs nâvês erant ûsuî ...
Quibus rêbus cognitîs, prîncipês Britanniae, quî post proelium ad Caesarem convênerant... optimum esse dûxêrunt, rebelliône factâ, commeâtûque nostrôs prohibêre et rem in hiemem prôducere, quod, hîs superâtîs aut reditû inclûsîs, neminem posteâ bellî înferendî causâ in Britanniam trânsitûrum cônfidêbant.
At Caesar, etsî nôndum eôrum cônsilia cognôverat, tamen et ex êventû nâvium suârum et ex eô, quod obsidês dâre intermîserant, fore id, quod accidit, suspicâbâtur.
Genus hoc est ex essedîs pugnae. Prîmô per omnês partês [they drive about] et têla coniciunt, atque ipsô terrôre equôrum et strepitû rotârum ôrdinês plêrumque perturbant; et [when they have worked themselves in between the troops,] ex essedîs dêsiliunt et pedibus [fight]. Aurîgae interim paulâtim ex proeliô excêdunt, atque ita currûs collocant, ut, sî illî â multitûdine hostium premantur, ....
Eôdem diê lêgâtî ab hostibus missî ad Caesarem dê pâce vênêrunt. Hîs Caesar numerum obsidum...duplicâvit eôsque in continentem addûcî iussit, quod, propinquâ diê aequinoctî înfîrmîs nâvibus hiemî nâvigâtiônem subiciendam nôn exîstimâbat.
Ipse, idôneam tempestâtem nactus, paulô post mediam noctem nâvês solvit; quae omnês incolumês ad continentem pervênêrunt; sed ex eîs onerâriae duae eôsdem portûs, quôs reliquae, capere nôn potuêrunt, et paulô înfrâ dêlâtae sunt.
Caesar posterô diê T. Labiênum lêgâtum cum eîs legiônibus, quâs ex Britanniâ redûxêrunt, in Morinôs, quî rebelliônem fêcerant, mîsit.
Hîs rêbus gestîs ex litterîs Caesaris diêrum vîgintî supplicâtiô â senâtû dêcrêta est.
| Copyright © 2009, KET |