Gallia est omnis dîvîsa in partês três, quârum ûnam incolunt Belgae, aliam Aquîtânî , tertiam quî ipsôrum linguâ Celtae, nostrâ Gallî appellantur. Hî omnês linguâ, înstitûtîs, lêgibus inter sê differunt. Gallôs ab Aquîtânîs Garumna flûmen , â Belgîs Matrona et Sêquana dîvidit.
Hôrum omnium fortissimî sunt Belgae, proptereâ quod â cultû atque hûmânitâte Prôvinciae longissimê absunt, minimêque saepe mercâtôrês ad eôs commeant, atque ea, quae ad effêminandôs animôs pertinent, important; proximîque sunt Germânîs, quî trâns Rhênum incolunt, quibuscum continenter bellum gerunt. Quâ dê causâ Helvêtiî quoque reliquôs Gallôs virtûte praecêdunt , quod ferê cotîdiânîs proeliîs cum Germânîs contendunt, cum aut suîs fînibus eôs prohibent, aut ipsî in eorum fînibus bellum gerunt.
APUD Helvêtiôs longê nôbilissimus fuit et dîtissimus Orgetorîx. Is, M. Messâlâ et M. Pîsône cônsulibus, rêgnî cupiditâte inductus coniûrâtîonem nôbilitâtis fêcit, et cîvitâtî persuâsit, ut dê fînibus suîs cum omnibus côpiîs exîrent.
Id facilius eîs persuâsit, quod undique locî nâtûrâ Helvêtiî continentur: ûnâ ex parte flûmine Rhênô lâtissimô atque altissimô, quî agrum Helvêtium â Germânîs dîvidit; alterâ ex parte monte Iûrâ altissimô, quî est inter Sêquanôs et Helvêtios; tertiâ, lacû Lemannô et flûmine Rhodanô, quî Prôvinciam nostram ab Helvêtiîs dîvidit. Hîs rêbus fîêbat ut et minus lâtê vagârentur et minus facile fînitimîs bellum înferre possent; quâ ex parte hominês bellandî cupidî magnô dolôre affciêbantur. Prô multitûdine autem hominum et prô glôriâ bellî atque fortitûdinis angustôs sê fînîs habêre arbitrâbantur, quî in longitûdinem mîlia passuum CCXL, in lâtitûdinem CLXXX patêbant.
HÎS rêbus adductî et auctôritâte Orgetorîgis permôtî cônstituêrunt comparâre ea quae ad proficîscendum pertinêrent, iûmentôrum et carrôrum quam maximum numerum coemere, sêmentês quam maximâs facere, ut in itinere côpia frûmentî suppeteret, cum proximîs cîvitâtibus pâcem et amîcitiam cônfîrmâre. Ad eâs rês cônficiendâs biennium sibi satis esse exîstimâvêrunt; in tertium annum profectiônem lêge cônfîrmant.
Ad eâs rês cônficiendâs Orgetorîx dêligitur. Is sibi lêgâtiônem ad cîvitâtês suscêpit. In eô itinere persuâdet Casticô, Catamantâloedis fîliô, Sêquanô, ut rêgnum in cîvitâte suâ occupâret, quod pater ante habuerat; itemque persuâdet Dumnorîgî Aeduô, frâtrî Dîviciâcî, quî eô tempore prîncipâtum in cîvitâte obtinêbat ac maximê plêbî acceptus erat, ut idem cônârêtur, eîque fîliam suam in mâtrimônium dat.
Illîs cônfîrmat sê suae cîvitâtis imperium obtentûrum, atque suîs côpiîs suôque exercitû illîs rêgna conciliâtûrum. Hâc ôrâtiône adductî, inter sê fidem et iûs iûrandum dant, et rêgnô occupâtô per trîs potentissimôs ac fîrmissimôs populôs sêsê tôtîus Galliae imperium obtinêre posse spêrant.
EA rês est Helvêtiîs per indicium ênûntiâta. Môribus suîs Orgetorîgem ex vinculîs causam dîcere coêgêrunt; oportêbat eum damnâtum igne cremârî.
Diê cônstitûtâ Orgetorîx ad iûdicium omnem suam familiam, ad hominum mîlia decem, undique coêgit, et omnîs clientîs obaerâtôsque suôs, quôrum magnum numerum habêbat, eôdem condûxit; per eôs, nê causam dîceret, sê êripuit. Cum cîvitâs ob eam rem incitâta armîs iûs suum exsequî cônârêtur, multitûdinemque hominum ex agrîs magistrâtûs côgerent, Orgetorîx mortuus est. Helvêtiî autem arbitrantur ipsum sê interfêcisse.
| Copyright © 2009, KET |