Miscellaneous Readings Fabulae

Cicero adversus Catilinam

Latin teacher Nathan G. Wade adapted material from Taylor Caldwell's novel A Pillar of Iron and translated it into the Latin passages below to demonstrate various subjunctive clauses. As you read, on a piece of paper write down each subjunctive verb that you encounter, its tense, and the type of subjunctive clause in which it occurs.

I. Cicero and Catiline: Deadly Enemies

Cum Cicero puer fuisset, puerum alium ê adulescente maiorî servâvit. Nomen illî adulescentî Catilina erat. Per vitîs eôrum, accidit ut saepe hî duô hominês pugnârent. Cicero enim uxorem Catilinae altissimê amâre coepit. Olim in gymnasiô quô virî exercent Cicero, animô amore superâtô, gladiô bene tam usus est ut Catilina paene interficerêtur. Nôlêns autem Liviam offendere, Cicero vitae Catilinae parcit. Cicero delectum illum odisse vixit.

Diê quôdam in fundô in rure, Cicero in flumine natâbat. Cum aquae exîverit, manus virôrum ignotôrum Ciceronem rapuêrunt, et in aquam iecêrunt, et sub undîs caput eius tenuêrunt ut Cicero celeriter morîrêtur. Cicero timêbat nê is ab hîs amicîs Catilinae interficeretur; igitur morîrî simulâbat ut virî eum relinquerent. Cum virî abîvêrint, tamen Cicero etiam metuebat ut ad litorem natâre posset. Autem Cicero natâvit et vixit ut ulcisceretur.

II. Catiline Plots a Conspiracy

Catilinâ et Cicerone senioribus factîs, et Liviâ manibus suîs interfectâ, iterum duô hominês pugnâvêrunt. Verbîs et rationibus et promissionibus multîs hoc proelium gerebatur. Petivit enim uterque consulâtum. Catilina autem supplicium prô scelere minorî datus erat; deinque Ciceronem senatorês adiuvâvêrunt nê Catilina turpis potestatem Rômanum capere possit. Cum suffragia numerâta essent, Cicero et C. Antonius Hybrida consules factî erant; populî timêbant nê Catilinae ira magna sit. In pace autem mansit Catilina, et consiliô novô electionês proximâs expectâvit.

Annô confectô, rursus Catilina consulâtum petîvit; rursus ab aliîs virîs superâtus est, et rursus populus Rômanus metuit ut hic turpis vir pacem eius tenêret. Tempore hôc populus rectus erat. Catilina enim manum virôrum iratôrum et turpium convocâvit, et dixit:

Cum consulâtum lege et iure nôn obtinuêrimus, rem publicam et consulem Ciceronem coniûrâtione vincamus, et dictaturam hominis communis creemus. Vitâs meliorês agêmus et potestate maximâ fruêmur. Nê diutius morêmur.

Itaque Catilina et coniûrâtî reliquî egrediuntur et ad Etruriam veniunt ut exercitum seditiosum exerceant.

III. Cicero Finally Secures Victory

Coniûrâtione factâ, Catilina, quî Rômam redîvêrat, consilia creâre coepit ad consulês et senatorês superândos. Sex diêbus ante impetum eius, autem, tot famae consiliôrum nuntiâtae erant ut senatus Ciceronî imperium totum rei publicae donâret. Catilina autem viâs Rômae ambulâvit, liber vir. Igitur Cicero, animô ob Liviam etiam nunc victô, testimônium et testês verôs conferre incepit ut Catilinae et coniûrâtîs poenâs ingentês dâret. Diê fatalî appropinquânte, tamen Cicero testimônium ullum non habuit. Populî Rômanî enim timêbant nê amicî Catilinae eôs interficerent, sî contrâ Catilinam dicerent. Igitur senâtoribus Ciceronî sine auxiliô loquendus erat:

Ô tempora, Ô morês! Populî Rômanî rogâvêrunt cur vôs, patrês, Catilinam et coniûrâtôs reliquôs non necâvêritis. Certê, populî postulant ut Catilina ipse interficiatur. Populî cupîvêrunt vôs rem publicam modô quôcumque servâre. Nê impetum Catilinae exspectêmus, sed Catilinam ex Rômâ minitandâ omninô prohibêamus!

Cum Cicero orationem confecisset, accidit ut paucî Gallî virî litterâs minacês scriptâs â Catilinâ monstrârent. Hôc testimôniô obtentô, Cicero senâtuî persuadêre poterat ut coniûrâtî interficerentur et ut duô legionês mitterentur causâ exercituum Catilinae caedendôrum. Ita Cicero Rômam servâvit.

^ Fabulae




Copyright © 2009, KET Webmaster